ความสันโดษ...ในคำอธิบายของพุทธศาสนา
ความสันโดษ คือ ความยินดี ความพอใจ ในสิ่งซึ่งได้มาด้วยเรี่ยวแรง และความชอบธรรมของตน ตามที่มี ตามที่ได้ มีความรู้จักอิ่ม รู้จักพอ
สันโดษมีความหมาย ๓ ประการ คือ...
๑. ยินดีตามที่ได้ คือ เมื่อได้สิ่งใดมา หรือเพียรหาสิ่งใดมาได้โดยความชอบธรรม ไม่ว่าสิ่งนั้นจะหยาบหรือประณีตเพียงใด ก็ยินดีพอใจด้วยสิ่งนั้น ไม่ขวนขวายอยากได้สิ่งอื่นที่มิใช่ของตน ไม่กระวนกระวายในสิ่งที่ตนไม่ได้ ไม่ปรารถนามากไปกว่าสิ่งที่ตนควรจะได้ ไม่เพ่งเล็ง ไม่ริษยาของที่ผู้อื่นได้ นี้ชื่อว่า ยถาลาภสันโดษ
๒. ยินดีตามกำลัง คือยินดีพอแก่กำลังของร่างกาย สุขภาพ และวิสัยแห่งการใช้สอยของตน ไม่ยินดีอยากได้เกินกำลัง เมื่อตนมีหรือได้สิ่งใดมาอันไม่ถูกกับกำลังร่างกายและสุขภาพแห่งตน เช่นภิกษุได้อาหารบิณฑบาตรที่แสลงต่อโรคในกายของตน หรือได้มามากเกินกว่าที่จะฉันได้ ก็ไม่หวงแหนหรือเก็บไว้ให้เสียเปล่า หรือฝืนใช้ให้เป็นโทษแก่ตน ย่อมยอมสละของสิ่งนั้นให้เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น หรือแลกเอาสิ่งของที่ตนบริโภคได้ ใช้สอยได้ เป็นต้น นี้ชื่อว่า ยถาพลสันโดษ
๓. ยินดีตามที่เหมาะสมกับตน อันสมควรแก่ภาระ ฐานะ แนวทางชีวิต และจุดมุ่งหมายแห่งการบำเพ็ญกิจของตน เช่นภิกษุไม่ปรารถนาสิ่งของอันไม่เหมาะสมแก่สมณะภาวะ หรือภิกษุบางรูป เมื่อได้ปัจจัย ๔ ที่มีค่ามาก เห็นว่าเป็นสิ่งสมควรแก่ท่านผู้ทรงคุณสมบัติ หรือพระเถระผู้อาวุโสที่น่าเลื่อมใส ก็นำไปมอบให้แก่ท่านผู้นั้น ตนเองใช้ในสิ่งอันพอประมาณ หรือภิกษุบางรูปที่ประพฤติวัตรขัดเกลาตนได้ของประณีตมา ก็สละให้แก่เพื่อนภิกษุรูปอื่นๆ ตนเองใช้ของที่มี หรือตนมีโอกาสที่จะได้ลาภอย่างหนึ่ง แต่ได้พิจารณาว่าสิ่งนั้นเหมาะควรแก่ผู้อื่น ก็สละลาภนั้นให้แก่ผู้ที่สมควร ตนเองรับเอาแต่ในสิ่งที่เหมาะสมกับตน นี้ชื่อว่า ยถาสารุปปสันโดษ
สันโดษทั้ง ๓ ประการนี้ เป็นคำอธิบายของพระอรรถกถาจารย์ ซึ่งมุ่งแสดงข้อปฏิบัติของภิกษุผู้ขัดเกลาโดยเฉพาะ แต่คฤหัสถ์ก็ควรพิจารณาน้อมนำเอามาเป็นข้อปฏิบัติได้ตามสมควร.
(ที่มา..หนังสือมงคลสูตร)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น